Herby na sklepieniu Izby Seniora Rady: Różnice pomiędzy wersjami

Z Silesiacum
Przejdź do nawigacjiPrzejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę " == Drugi krąg, rajcy== <gallery mode=packed heights=230px> Plik:Izba Seniora Krebil.jpg.jpg|Peter Krebil (2N) Plik:Izba Seniora Jentsch.jpg|David Jentsch (2W). </ga...")
 
Nie podano opisu zmian
(Nie pokazano 41 wersji utworzonych przez 2 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
<div style="float: right;">{{Wrocław mieszczanie}}</div>
'''Izba Seniora Rady Ratusza we Wrocławiu''' otrzymała w latach 1484-1485 gwiaździste sklepienie  ze zwornikami heraldycznymi i wspornikami w postaci ludzkich popiersi. 17 zworników to '''17 tarcz herbowych z herbami i gmerkami zasiadających w tym czasie w Radzie i Ławie'''. Ośmiu rajców (panów stołowych) na czele z Seniorem Lukasem Eisenreichem i dziewięciu ławników<ref>Ławników było 11 ale 2, najniższych w hierarchii bo wskazywanych przez cechy, pominięto. Byli to kramarz Niclas Grizeling i rzeźnik Paul Fridrich.</ref>. Sklepienie jest swoistą fotografią zbiorową Rady i Ławy z lat 1484-1485. Właśnie herby radnych ułatwiły ustalenie daty powstania sklepienia<ref>Zachowały się pełne spisy wrocławskich radnych i ławników od 1287 r. ''Akta miasta Wrocławia I.H. Rada i księgi administracyjne Rady. /1287 - 1898/ Księgi Rady Miejskiej, spisy: radnych, ławników, urzędników, regulaminy, spisy członków cechów, podatki cechowe.''  Archiwum Państwowe we Wrocławiu. Wydane Codex Diplomaticus Silesiae T.11 Breslauer Stadtbuch enthaltend die Rathslinie von 1287 ab und Urkunden zur Verfassungsgeschichte der Stadt, Breslau 1882.</ref>. 


== Herby ==
=== Schemat ułożenia herbów i herb Seniora Rady ===
<gallery mode=packed heights=230px>
Plik:Izba Seniora sklepienie - schemat.png|thumb|alt=Wrocław Ratusz|<div style='text-align:justify;>Sklepienie Izby Seniora Rady Wrocławia - schemat rozmieszczenia herbów. R to rajca, Ł - ławnik, numery oznaczają miejsce w hierarchii; orientacja według ułożenia herbu 1R.</div>
Plik:Izba Seniora Eisenreich.jpg|1R. Senior Rady Lukas Eisenreich (Eysenreich)
Plik:Izba Seniora Eisenreich Schellenberg.jpg|Lukas Eisenreich, fot. 1937
</gallery>


=== Drugi krąg, rajcy===
<gallery mode=packed heights=230px>
Plik:Izba Seniora Krebil.jpg|2R. Peter Krebel (Krebil)
Plik:Izba Seniora 2S.jpg|3R. Nicolaus Tinczmann
Plik:Izba Seniora 2E.jpg|4R. Johannes (Hans) Crapff (Crapp, Krapp,Krappe) 
Plik:Izba Seniora Jentsch.jpg|5R<ref>Piąty rajca od 1421 r. pełnił jedną z najważniejszych funkcji gdyż był skarbnikiem miasta. Niemiecka nazwa Kämmerer (kammerer, kwestor z łac. ''camerarius, questor'') tłumaczona jest często jako komornik ale bardziej pasuje skarbnik. W dawnej Polsce używano też w miastach (gł. Wielkopolska od XV w.) spolszczonego Kämmerer w formie kamlarz, kamelarz.  To on zarządzał miejskimi podatkami, ich poborem. Obciążenia podatkowe i budżet miasta ciągle rosły więc w XV w. do pomocy skarbnik otrzymał zastępców rekrutujących się z grona ławników. Od 1549 r. tworzyli oni wspólnie  urząd kameralny (''Kammeramt''), a później Miejski Urząd Rentowy (''Rentamt'').</ref> David Jentsch
</gallery>


=== Trzeci krąg, rajcy i ławnicy ===
<gallery mode=packed heights=210px>
Plik:Izba Seniora Haunold.jpg|6R. Rajca Hans Haunold
Plik:Izba Seniora 3S.jpg|7R. Rajca Staschke Protschky
Plik:Izba Seniora 3SE.jpg|8R. Rajca Mathias Lebe
Plik:Izba Seniora Dompnig.jpg|1Ł. [[Kapliczka Dompniga|Senior Ławy Heinz Dompnig]]
Plik:Izba Seniora 3NE.jpg|2Ł. Ławnik Witche (Witsche, Wittigo) Lewenberg (Lemberg)
Plik:Izba Seniora Foyt.jpg|3Ł. [[Kapliczka Dompniga|Ławnik Mathias Foyt]]
Plik:Izba Seniora Gremmel.jpg|4Ł. Ławnik Hans Gremmel
Plik:Izba Seniora 3SW.jpg|5Ł. Ławnik Andreas Yban
</gallery>


== Drugi krąg, rajcy==
=== Czwarty krąg, ławnicy ===
<gallery mode=packed heights=230px>
<gallery mode=packed heights=230px>
Plik:Izba Seniora Krebil.jpg.jpg|Peter Krebil (2N)
Plik:Izba Seniora Popplau.jpg|6Ł. Caspar Poppel(au)
Plik:Izba Seniora Jentsch.jpg|David Jentsch (2W).
Plik:Izba Seniora 4N.jpg|7Ł. Wencel Reichel
Plik:Izba Seniora 4W.jpg|8Ł. Heronimus (Jeronimus) Meis(e)ner (Meißner) (4W)
Plik:Izba Seniora 4S.jpg|9Ł. Laurencius Heugel 
</gallery>
 
<gallery mode=packed heights=260px caption=Rajcy i ławnicy>
Plik:Krebel Peter.jpg|Portret Petera Krebela (2R) z I poł. XVII w.
Plik:Jentsch D. i Heugel W.jpg|Dawid Jentsch (5R) i Wawrzyniec Heugel (9Ł) w roku 1488<ref>Widoczna na obrazku data 1408 to najpewniej wynik zatarcia dolnej części ósemki. Ernst Kloss, z którego książki ''Die Schlesische Buchmalerei des Mittelalters'', Berlin: 1942, s. 259, pochodzi zdjęcie zastanawia się między rokiem 1488 a 1499. Bardziej prawdopodobny jest rok 1488 gdyż obaj patrycjusze zasiadali wówczas w ratuszu. Jentsch był w tym roku zastępcą seniora rady, a Heugel szóstym ławnikiem. Na początku lat 90. Wawrzyniec Heugel zniknął z władz miasta (ostatni raz zasiadał w ławie w 1493 r.), pomimo, że żył do roku 1513. Dawid Jentsch był o wiele aktywniejszym "samorządowcem", zajmował też wyższe stanowiska. W roku śmierci (1499) był ławnikiem.</ref>
</gallery>
</gallery>
Prawdopodobnie pozostałe dwa zworniki w tym kręgu zawierają herby rajców Nikolausa Tinczmanna, Johannesa Graffa.
<gallery mode=packed heights=260px caption=Rady miast>
Plik:Rada Miejska 1668.jpg|Rada Wrocławia podczas obrad; Georg Scholtz Młodszy, 1668.
Plik:Norymberga Izba Rady 1607.jpg|Norymberga; Ratusz, Izba Rady, 1607
Plik:Torunium rozprawa.jpg|Ratusz w Torubiu, rozprawa, pocz. XVII w.
Plik:Deventer.jpg|Rada miasta Deventer, Holandia;  Gerard ter Borch, ok. poł. XVII w.
</gallery>
 
{{Przypisy}}
 
== Literatura ==
<small>
* Schellenberg Alfred. ''Die Ratsherrwappen des Sterngewölbes im Oberbürgermeisterzimmer des Breslauer Rathaus.'' Schlesische Heimat, Jg. 1937, Heft 3, s. 139-14
</small>
[[Kategoria:Wrocław]]
[[Kategoria:Wrocław]]
[[Kategoria:Herby]]
[[Kategoria:Herby mieszczan wrocławskich]]

Wersja z 17:52, 29 lut 2024

Izba Seniora Rady Ratusza we Wrocławiu otrzymała w latach 1484-1485 gwiaździste sklepienie ze zwornikami heraldycznymi i wspornikami w postaci ludzkich popiersi. 17 zworników to 17 tarcz herbowych z herbami i gmerkami zasiadających w tym czasie w Radzie i Ławie. Ośmiu rajców (panów stołowych) na czele z Seniorem Lukasem Eisenreichem i dziewięciu ławników[1]. Sklepienie jest swoistą fotografią zbiorową Rady i Ławy z lat 1484-1485. Właśnie herby radnych ułatwiły ustalenie daty powstania sklepienia[2].

Herby

Schemat ułożenia herbów i herb Seniora Rady

Drugi krąg, rajcy

Trzeci krąg, rajcy i ławnicy

Czwarty krąg, ławnicy

Przypisy

  1. Ławników było 11 ale 2, najniższych w hierarchii bo wskazywanych przez cechy, pominięto. Byli to kramarz Niclas Grizeling i rzeźnik Paul Fridrich.
  2. Zachowały się pełne spisy wrocławskich radnych i ławników od 1287 r. Akta miasta Wrocławia I.H. Rada i księgi administracyjne Rady. /1287 - 1898/ Księgi Rady Miejskiej, spisy: radnych, ławników, urzędników, regulaminy, spisy członków cechów, podatki cechowe. Archiwum Państwowe we Wrocławiu. Wydane Codex Diplomaticus Silesiae T.11 Breslauer Stadtbuch enthaltend die Rathslinie von 1287 ab und Urkunden zur Verfassungsgeschichte der Stadt, Breslau 1882.
  3. Piąty rajca od 1421 r. pełnił jedną z najważniejszych funkcji gdyż był skarbnikiem miasta. Niemiecka nazwa Kämmerer (kammerer, kwestor z łac. camerarius, questor) tłumaczona jest często jako komornik ale bardziej pasuje skarbnik. W dawnej Polsce używano też w miastach (gł. Wielkopolska od XV w.) spolszczonego Kämmerer w formie kamlarz, kamelarz. To on zarządzał miejskimi podatkami, ich poborem. Obciążenia podatkowe i budżet miasta ciągle rosły więc w XV w. do pomocy skarbnik otrzymał zastępców rekrutujących się z grona ławników. Od 1549 r. tworzyli oni wspólnie urząd kameralny (Kammeramt), a później Miejski Urząd Rentowy (Rentamt).
  4. Widoczna na obrazku data 1408 to najpewniej wynik zatarcia dolnej części ósemki. Ernst Kloss, z którego książki Die Schlesische Buchmalerei des Mittelalters, Berlin: 1942, s. 259, pochodzi zdjęcie zastanawia się między rokiem 1488 a 1499. Bardziej prawdopodobny jest rok 1488 gdyż obaj patrycjusze zasiadali wówczas w ratuszu. Jentsch był w tym roku zastępcą seniora rady, a Heugel szóstym ławnikiem. Na początku lat 90. Wawrzyniec Heugel zniknął z władz miasta (ostatni raz zasiadał w ławie w 1493 r.), pomimo, że żył do roku 1513. Dawid Jentsch był o wiele aktywniejszym "samorządowcem", zajmował też wyższe stanowiska. W roku śmierci (1499) był ławnikiem.

Literatura

  • Schellenberg Alfred. Die Ratsherrwappen des Sterngewölbes im Oberbürgermeisterzimmer des Breslauer Rathaus. Schlesische Heimat, Jg. 1937, Heft 3, s. 139-14